İçeriğe geç

Vergi Sorumlusu ve Vergi Mükellefi Farkı – Sorumluluk Kavramı

VERGİ SORUMLUSU

ü  Kendisi gerçek mükellef olmamakla beraber, gerçek mükelleflerle olan ilişkileri dolayısıyla vergi kanunlarının gösterdiği hallerde, verginin hesaplanarak kesilmesi ve vergi dairesine ödenmesi veya diğer bazı işlerin yapılması mecburiyeti olan 3.kişiye vergi sorumlusu denir.
ü  VUK, bu kanunda geçen mükellef deyiminin vergi sorumlularını da kapsadığını belirtmiştir.
ü  Buradaki sorumluluk dar anlamda yani başkasının borcundan dolayı sorumluluktur.

Mükellef ve Vergi Sorumlusu Farkı

ü  Vergi sorumlusu verginin borçlusu değildir. Asıl borçlu mükelleftir.
ü  Vergi sorumlusu, mükellef adına onun ekonomik değerlerinden vergi keserek vergi dairesine ödemektedir. Vergi sorumlusunun malvarlığında herhangi bir eksilme olmamaktadır.
ü  Vergiyi doğuran olay mükellefin kişiliğinde gerçekleşmektedir. Bu olay sorumluluğun başlamasına yol açsa dahi vergi sorumlusuyla doğrudan ilişkisi yoktur.
Vergi sorumlusu ile mükellef ilişkisi kanuni mükellefle vergi yüklenici ilişkisinden farklıdır:
ü  Kanuni mükellef vergiyi öder. Bazı ekonomik koşullardan yararlanarak yansıma ile bunu başkalarına intikal ettirir. Bunun sonucunda da vergi, kanuni mükellef olmadığı halde vergi yüklenicisi olan tüketici tarafından ödenmiş olur. (Kanuni mükellef- Vergi Yüklenicisi İlişkisi)
ü  Burada ise kanuni mükellef, vergi sorumlusundan farklıdırVerginin borçlusu durumundadır. Vergi dairesine bu borcunu öderYansıma olayı olmadığı takdirde bu borç onun malvarlığında eksilme etkisi taratır. Vergi sorumlusu ise bir çeşit aracı ödeyici durumundadır.
ü  Vergi sorumluluğu kurumunun amacı, idarenin vergi alacağını kolaylıkla ve az masrafla toplamasını sağlamaktır.
ü  Vergi sorumlusu, maliyenin fahri tahsildarıdır.

Vergi Kesenlerin Sorumluluğu

ü  VUK m.11: “Yaptıkları veya yapacakları ödemelerden vergi kesmeye mecbur olanlar, verginin tam olarak kesilip ödenmesinden ve bununla ilgili diğer ödevleri yerine getirmekten sorumludurlar.
ü  Kimlerin yaptıkları ya da yapacakları ödemelerden vergi kesmek zorunda oldukları: Gelir Vergisi Kanunu m. 94 ve 119, Kurumlar Vergisi Kanunu m.15 ve 30, Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.17, Damga Vergisi Kanunu m.19’da belirtilmiştir.
ü  Vergi kesenler, mükellef adına vergi borcunu kesip vergi dairesine yatırmak durumundadır. Bunu yapmadıkları takdirde vergi, kendilerinden ikmalen ya da resen tarh edilerek alınır. Ancak ödedikleri vergiden dolayı mükelleflere rücu etme hakları vardır. (VUK m.11/2) Bu görevleri yerine getirmeme sonucu kesilen cezalar ya da gecikme zamlarından ötürü mükellefe rücu hakları yoktur.

Kanuni Temsilcilerin Sorumluluğu

ü  VUK m.10’da kanuni temsilcilerin ödevleri belirtilmiştir.
ü  Kanuni temsilciler: küçükler için veli, kısıtlılar için vasi, mal varlığı yönetimi için atanan kayyımdır.
ü  Tüzel kişilerde ise; anonim şirketlerde yönetim kurulu, limited şirketlerde şirket müdürü, komandit şirketlerde komandite ortaklar, kollektif şirkette ortaklardan her biri, kooperatiflerde ise yönetim kuruludur.
ü  VUK m.10/2-3-4 oku ve işaretle.
ü  Veli, vasi, kayyım, vergi kanunlarına aykırı hareket ettikleri takdirde kasıt ve ihmalleri olp olmadığına bakılmaksızın cezaya muhatap olurlar. Küçük ve kısıtlıya rücu etme hakları yoktur.
ü  Tüzel kişilerin kanuni temsilcilerinin vergi kanunlarına aykırı hareketlerinden dolayı ortaya çıkacak vergi cezaları, tüzel kişi adına kesilir. Kanuni temsilcinin malvarlığına başvurabilmek için bu cezaların tüzel kişinin varlığından alınamaması gereklidir.

Mirasçıların Sorumluluğu

ü  VUK m.12 oku ve işaretle.
ü  VUK m.372’de Cezaların şahsiliği ilkesine uygun olarak ölüm halinde cezaların düşeceği hükme bağlanmıştır.
ü  Doğrudan doğruya kanundan doğan mirasçılara, kanuni mirasçılar denir.
ü  Bunlar: ölenin soy hısımları, sağ kalan eş, evlatlık ve devlettir.
ü  Ölenin iradesinden doğan mirasçılara “mansup mirasçılık-atama yolu ile mirasçılık” denir.
ü  Medeni hukukta mirasçıların kişisel mal varlıklarıyla ve zincirleme sorumlulukları vardır. Vergi hukukunda ise mirasçılar, miras bırakanın vergi borçlarından miras payları oranında sorumludur.

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Müşavirlerin Sorumluluğu

ü  Mükelleflerin vergi beyannamelerini imzalamak ve tasdik raporu düzenlemekle görevlidirler.
ü  Bu kişilerin imzaladıkları beyannamelerde ve düzenledikleri tasdik raporlarında yer alan bilgilerin defter kayıtlarına ve belgelere uygun olmamasından dolayı ortaya çıkan vergi zıyaına bağlı olarak salınacak ceza ve gecikme faizlerinden mükellefle birlikte ortaklaşa ve zincirleme sorumlu tutulurlar.
ü  Mali müşavirin sorumluluğu vergi sorumlusundan farklıdır. Bu sorumluluk belge, kayıt düzeni ve matrah tespitinin muhasebe usul ve esaslarına, kanuna uygunluğunun sağlanmasıdır.
ü  Verginin ödenmesi bakımından vergi dairesine muhatap olan kişi değildir.

Karnesiz Hizmet Erbabı Çalıştıranların Sorumluluğu

ü  VUK m. 251’İ oku ve işaretle.
Katma Değer Vergisinde Vergi Sorumluluğu
ü  KDVK m.9: Mükellefin TR içinde ikametgahının, işyerinin, kanuni merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Maliye Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilir.
ü  Bunlar mükellefin temsilcisi, vekili, kendine mal teslim edilen ya da hizmet ifa edilen kişilerdir.
ü  Bu kişiler verginin tam olarak kesilip ödenmesinden ve diğer ödevleri yerine getirmekten mükellef gibi sorumludurlar.

MÜKELLEFİYET VE SORUMLULUKLA İLGİLİ SÖZLEŞMELER

ü  VUK m.8/3’e göre; bir mükellefin vergi borcunu bir başkasına sözleşme ile devretmesi mümkün değildir. Ör: Adi ortaklıkta ortaklardan birinin kar payının bir bölümünü başkasına devretmesi. 
ü  Bu sözleşme vergi dairesi yönünden geçerli değildir.
ü  Vergi dairesi, eksik gösterilen kar payı için ikmalen vergi tarhına gidebilecektir.
ü  Aynı şekilde vergi sorumluluları da kanunun kendilerine yüklediği görevleri sözleşme ile başkalarına devredemezlerÖr: Bir işveren işçisiyle sözleşme yaparak ücrete ilişkin vergilerin bizzat işçi tarafından vergi dairesine ödeneceğini kararlaştıramaz. Bu vergi dairesini bağlamaz.
ü  Verginin zamanında ödenmemesi dolayısıyla vergi sorumlusu hakkında işlem yapılır.
ü  Bu konularda yapılan sözleşmelerin geçersiz sayılması, kamu alacağının güvence altına alınması amacıyla kabul edilmiştir.
ü  İstisna: KVK m.20: Bir kurumun başka bir kurum tarafından devralınması halinde devralınan kurumun vergi borçlarının bazı koşullarla devralan kurumca üstlenilebileceği kabul edilmiştir.

ORTAKLAŞA(MÜŞTEREK) VE ZİNCİRLEME(MÜTESELSİL) SORUMLULUK

Ortaklaşa Sorumluluk
ü  Bu halde asıl vergi borçlusu mükellefin yanında borcun ödenmesi yönünden vergi dairesine karşı muhatap olan vergi sorumlusu vardır. Vergi sorumlusunun sorumluluğu tali bir sorumluluktur.
ü  Ödemiş olduğu vergi kendi borcu değildir. Bu borç için asıl mükellefe rücu edebilmektedir.
Zincirleme Sorumluluk
ü  Birden fazla kişi aynı borcun borçlusu durumundadır.
ü  Zincirleme borçlulukta alacaklı, alacağının tamamını her bir borçludan isteme hakkına sahiptir.
ü  Vergi hukukunda zincirleme sorumluluk vardır ve kanundan doğmaktadır.
ü  Mükellef ve sorumluluğun devrine ilişkin sözleşme yasağı uyarınca mükellef ya da sorumlular sözleşme ile zincirleme sorumluluk kuramamaktadırlar.
ü  Zincirleme sorumluluk, mükellefler arasında (Emlak vergisinde elbirliği mülkiyette yükümlüler arasında teselsül vardır. Ve borçtan müteselsilen sorumludurlar),  mükelleflerle vergi sorumluları arasında ( motorlu taşıt vergisinin ödendiğini gösterir belge aramadan motorlu taşıtların her türlü satış veya devir işlemlerini yapan noterler yükümlülerle birlikte müteselsilen sorumludurlar) ve vergi sorumluları ile alım-satıma taraf olanlar ve aracılık eden kuruluşlar arasındadır.

İlk Yorumu Siz Yapın

    Bir cevap yazın

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir