İçeriğe geç

Geri Alım Hakkı (Vefa Hakkı)

Geri alım hakkı (Vefa hakkı)

—Geri alım hakkı, taşınmazını başkasına devretmiş olan kimseye, tek taraflı irade beyanı ile o taşınmasını geri alabilme yetkisini sağlayan bir yenilik doğuran haktır.

—Bu hakkı tanımak üzere yapılan sözleşmeye geri alım sözleşmesi denir ve bu sözleşme resmi şekle tabidir. Bu husustaki anlaşma, çoğu zaman yapılan satış sözleşmesine ait resmi senette yer alır.

—Geri alım anlaşması genellikle teminat maksatlı yapılır. İstisnaen basit amaçlarla geri alım hakkı tanınır.

ÖRNEK: Paraya ihtiyacı bulunan A, taşınmazını B’ye ipotek edip parayı kredi ile elde ettiği kadirde, zamanında borcu ödemezse, B taşınmaz icra vasıtasıyla sattırarak alacağını elde edebilir. Fakat icra yoluyla satım yapıldığında genellikle düşük bedelle satım gerçekleşir. Ayrıca borç ödenmeyince B’nin taşınmaza sahip olması imkanı da tanınamaz. Bu yüzden taşınmazı ipotek vermek yerine A, taşınmazını 80.000 TL’ye B’ye satar ve belirli süre içerisinde geri alacak parayı yani 100.000 TL’yi sağladığı takdirde taşınmazı geri almak imkanını sağlayan 2 yıllık bir geri alım hakkına sahip olursa, A hem ihtiyaç duyduğu parayı elde etmiş olur, hem de parayı geri verebilecek duruma gelince, geri alım hakkını kullanarak malını geri alabilme imkanına sahip olur. Buna karşılık geri alım hakkını kullanabilme süresi geçerse A’nın geri alım hakkı düşer. B de bu kısıtlamadan kurtulmuş olarak taşınmaza malik olur. Böylece MK 782 hükmü (lex commissoria yasağı) bertaraf edilmiş olmaktadır.

Lex commissoria yasağı: Rehinli malın mülkiyetinin borç ödenmediği takdirde alacaklıya geçeceğinin kararlaştırılması yasaktır. Bu yasağa lex commissoria yasağı denir. Geri alım hakkıyla bu yasak atlatılmış olmaktadır. Yargıtay da teminat amaçlı geri alım hakkının kullanılmasında lex commissoria yasağı yoktur diyerek bu durumu geçerli saymaktadır. Ama burada lex commissoria yasağı vardır. Bu yasağın olmaması için verilen bedelle malın bedelinin birbiriyle eşdeğer olması ya da çok yakın olması gerekmektedir.

Geri alım hakkının kullanılması üzerine, hak sahibi ile muhatap arasında geri alma sözleşmesindeki şartlara göre bir satış ilişkisi doğar. Muhatap taşınmazın mülkiyetini geri alım hakkı sahibine devretmek, geri alım hakkı sahibi de geri alım anlaşmasında belirtilen bedeli karşı tarafa ödemek borcu altına girer.

Geri alım hakkı tapu siciline şerh verilmemişse, hak sadece bu hakkı tanıyan kişiye ve külli haleflerine karşı kullanılabilir. Halbuki geri alım hakkı şerh verilmişse hak, bu şerhte gösterilen süre içinde taşınmazın herhangi bir malikine karşı ileri sürülebilir.

Geri alım hakkı en çok 10 yıl kararlaştırılabilir.

Şerh, ancak şerhte gösterilen süre içerinde etkisini gösterir. Fakat her halde şerh, şerh tarihinden itibaren 10 yıl geçmekle etkisini kaybeder. —Aksine anlaşma olmadıkça, sözleşmede doğan geri alım hakkı devredilemez, ancak miras yoluyla geçer. Bu hakkın devredilebileceği sözleşmeyle kararlaştırılmışsa, devir işlemi hakkın kurulması için öngörülen şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.

 

Ön Alım Hakkı – Sözleşmesel/Yasal Ön Alım Hakkı

Alım Hakkı (İştira Hakkı)

İlk Yorumu Siz Yapın

    Bir cevap yazın

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir