İçeriğe geç

Alım Hakkı (İştira Hakkı)

Alım hakkı (İştira hakkı)

Alım hakkı, hak sahibine tek taraflı beyanla satım sözleşmesini kurabilme yetkisini veren yenilik doğuran bir haktır.

—Bu sözleşme resmi şekle tabidir. Resmi makam kim olduğu ise tartışmalıdır. Herhangi bir kanunda resmi şekilden bahsediliyorsa aksi bahsedilmediği müddetçe resmi makamdan noter anlaşılır. Dolayısıyla da alım hakkı sözleşmesini noterler düzenleyebilir şeklinde yorum yapılmaktadır. Ama hakim görüşe göre, alım hakkının ancak tapu müdürlüğü önünde yapılan sözleşme ile geçerli olacağı yönündedir.

Tek taraflı beyanla alım hakkı kullanılınca, muhatap ile alım hakkı sahibi arasında, alım hakkını tanıyan sözleşmedeki hükümlere göre bir satış ilişkisi doğar. Muhatap taşınmazın mülkiyetini alım hakkı sahibine devir borcu altına girer. Buna karşılık alım hakkı sahibi de alım sözleşmesinde kararlaştırılmış bedeli ödeme borcu altına girer.

ÖRNEK: Alım hakkını tanıyan sözleşmede satım bedeli, alım süresi, ifa yeri olur ve buna göre bir satım sözleşmesi kurulur.

—Alım hakkı sözleşme temelli bir hak olduğu için nispidir. Yani tapu siciline şerh verilmemişse, hak sadece alım sözleşmesini yapan malike ve külli haleflerine karşı kullanılabilir. Ancak alım hakkı şerh verilmişse, hak şerhte bahsedilen süre içinde her malike karşı kullanılabilir.

Alım hakkının tapu siciline şerhi bir kişisel hak şerhidir. Dolayısıyla kişisel hakların şerhinin etkileri burada da görülür. Kişisel hakların şerhinin iki etkisi vardır. Bunlardan birincisi eşyaya bağlı borç yaratma etkisidir. İkincisi ise ek etkidir.

ÖRNEK: A, B’ye bir yıl süreliğine arazisi için alım hakkı tanımış ve bunu tapu sicilen şerh etmiştir. Ancak 9.ayda A arazisini C’ye satmıştır. B, C’ye bir ihtarname çekerek alım hakkını kullanmak istediğini belirtmiştir. İhtarnamede C’nin araziyi devretmesi için belirli bir süre verilmiştir ve arazinin devri ile birlikte bedelin verileceği ifade edilmiştir. Bu durum şerhin eşyaya bağlı borç yaratma etkisidir.

Bunun üzerine C araziyi D’ye satmıştır. Burada ise devreye şerhin ek etkisi girer. B ile D arasında satım ilişkisi yoktur. Çünkü satım ilişkisi B ile C arasında kurulmuştur. Ancak şerhin ek etkisi ile birlikte B, D’nin elinden araziyi alabilir. D bu duruma katlanmak zorunda kalır. Ayrıca bedel ödemesi de D’ye yapılmaz.

—Alım hakkı alım anlaşmasında tayin edilen süre içinde kullanılabilir. Süre en çok on yıl olarak belirlenebilir.

Alım hakkının şerhi de, ancak şerhte belirtilen süre içinde etkisini gösterir. Her halde şerh, şerh tarihinden itibaren on sene geçmekle etkisini kaybeder.

ÖRNEK: Alım hakkının 3 yıllık, alım hakkının şerhinin 5 yıllık belirlenmesi mümkün müdür? 3 yıl geçtikten sonra o şerh yolsuz olur.

—Aksine anlaşma olmadıkça, sözleşmeden doğan alım hakkı devredilemez, ancak miras yoluyla geçer. Eğer bu hakkın devredileceği sözleşmeyle kararlaştırılmışsa, devir işlemi, hakkın kurulması için öngörülen şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz. Yani devir işlemi de resmi şekilde yapılır.

Geri Alım Hakkı (Vefa Hakkı)

Ön Alım Hakkı – Sözleşmesel/Yasal Ön Alım Hakkı

İlk Yorumu Siz Yapın

    Bir cevap yazın

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir